Sápmi ja dan kulturhistorjá

Rabas seminárat ja webinárat čakčamánu 2026 – cuoŋománu 2027

Dan oktavuođas go Duohtavuođakommišuvdna sámi álbmoga váste geige váldoraportta Ruoŧas kulturdepartementii čakčamánu 30. b. 2026 lágida Kin dáládáidaga dávvirvuorká ovttas Ubmi universitehta Várdduo nammasaš sámi dutkamiid guovddážiin, Tjállegoahte Författarcentrum Sápmiin, Stockholmma dáiddalaš allaskuvllain ja HDK-Valandiin seminára- ja websemináraráiddu sámi historjjá ja kultuvrra birra. Logaldallit leat sámi dutkit ja kulturbargit ja logaldallamat leat eŋgelasgillii.

Ráidu lea jurddašuvvon kulturbargiide, dutkiide ja iežáide geat háliidit čiekŋudit iežaset máhtu Eurohpá eamiálbmoga ja gullevaš jearaldagaid birra. Guovddážis lea Sámi historjá ja kulturhistorjá, ja maid dálááigge sámi vásáhusat, eavttut ja ovdanbuktimat. Girječálli ja girjjálašvuođačeahppi Harald Gaski lea semináraráiddu ráđđeaddi.
Seminárat lágiduvvojit prošeavtta ovttasbargoguimmiid luhtte feara gos Ruoŧas ja vel Hägerstensåsens medborgarhusas, ja rávdnjejuvvo seammás YouTube bokte. Ráidu lea oassin Leaš dál fasti vai čáppat: Johan Turi, Outi Pieski ja Johanna Minde.

Juohke seminára álggahuvvo logaldallamiin maid soames dutki, dáiddár, girječálli, aktivista dahje eará bovdejuvvon oasálaš doallá, ja loahpas lea áigi jearaldagaide ja ságastallamii.

Seminára 1
16:30 mánnodat golggotmánnu 5. b. 2026 (dušše neahta bokte)

Liŋka gávdno DÁS

Návdebivdi guhte šattai sámi klassihkkár: Johan Turi dáidda gehččojuvvon ja árvvoštallojuvvon eamiálbmotestehtalaš geahččanguovllus

Harald Gaski, girjjálašvuođaprofessor ja girječálli, čalmmustahttá dan ahte golihedje badjelaš 100 jagi ovdal go Johan Turi (1854–1936) dohkkehuvvogođii dáiddárin. Guhká lei son vuosttažettiin dovddus sámi máilmmis Muitalus sámiid birra (1910) girjji čállin, vuosttaš sámi girji maid sápmelaš čálii sámegillii – girji mas lei čielga sámi jietna, muhto ii lean vuoiŋŋalaš čálus. Sápmelaččaide geat dovde Turi, sii dovde su baicca čeahpes návdebivdin geas lei ollu máhttu sámi kultuvrra birra ja garra dáhttu gaskkustit dan. Go su dáidagat ledje čájáhusas Københámmanis 1928:s de válddahedje su ivdnás sárgumiid “nuorran ja eai masge báidnojuvvon”. Dáidagiin lei buhtesvuohta ja ovdandivvo motiivvaid dakkár geográfalaš guovllus maid Københámmanis atne boaittobealguovlun. Dán áigge lea Turi okta eanemus bájuhuvvon sámi girječálliin ja su atnet eamiálbmotfilosofan ja dehálaš oaivádusgáldun sámi kultuvrralaš ealáskahttimii.

Harald Gaski lea riegádan ja bajásšaddan Deanus norggabeale Sámis. Son lea girječálli, doaimmaheaddji ja UiT – Norgga árktalaš universitehta ja Sámi allaskuvla sámi kultuvrra ja girjjálašvuođa professor ealáhagas. Gaski dutkamat guovdilastet sámi kultuvrra ja girjjálašvuođa, sihke njálmmálaš ja čálalaš, sámi árvvuid ja máilmmiipmárdusaid, estetihka ja eamiálbmogiid kritihkalaš dutkosiid. Sus lei mearrideaddji rolla sámi girjjálašvuođa ásaheamis akademalaš dutkansuorgin 1980-logu gaskamutto rájes. Gaski lea maiddái jorgalan sámi girjjálašvuođa ja Áillohačča poesiija dárogillii ja eŋgelasgillii.

Su maŋemus girji lea golmmagielat Vuoiŋŋalašvuohta—Samisk åndelighet – An Essay on the Sámi People’s Spiritual Connection to Land jagis 2025. Su boarrásit almmuhusain lea maiddái antologiija sámi girjjálašvuođa birra, almmuhuvvon 2020:s, Myths, Tales and Poetry from Four Centuries of Sámi Literature namain. Gaski vuosttaš girji bođii 1987:s. Dan namma lea "Med ord skal tyvene fordrives* ja das válddaha ja lađastallá muitaleaddji luohtedajahusaid. Gaski lea leamaš guossedutkin moanat universitehtas miehtá máilmmi, ja lea earet eará oassálastán riikkaidgaskasaš dutkanráđđeaddi panelas Aoteroa Auckland University Māori Centre of Research Excellencesis logi jagi (2006–2015). Jagis 2006 geigejuvvui sutnje Gollegiella nammasaš davviriikalaš sámi giellabálkkašupmi, ja jagis 2024 nammaduvvui son ávvudoavttirin Ubmi universitehtas.

Seminára 2
13:00–15:30, duorastaga golggotmánu 22. b. 2026
Várdduo – Centrum för samisk forskning

Čadnon eatnamiidda: čanastupmi eatnamiidda ja dan jávkan sámi servodagain

Semináras leat golbma logaldallama: Gudrun Norstedt logaldallama namma lea Ett gränsfall – Medborgarskap och rättigheter till betesmarker i nordligaste Fennoskandien 1850–1950. Åsa Össbo ovdanbuktá Att skydda renskötarnas mark? De motstridiga resultaten av avgränsningen av odlingsgränsen genom Norrbotten län 1867–1890. Loahpas digaštallá Kristina Sehlin MacNeil Omtvistade marker, föränderliga världar—Samernas och ursprungsbefolkningarnas relation till marken i en tid av geopolitiska förändringar.

Semináras leat golbma logaldallama: Gudrun Norstedt logaldallama namma lea Ett gränsfall—Medborgarskap och rättigheter till betesmarker i nordligaste Fennoskandien 1850–1950. Åsa Össbo ovdanbuktá Att skydda renskötarnas mark? De motstridiga resultaten av avgränsningen av odlingsgränsen genom Norrbotten län 1867–1890. Loahpas digaštallá Kristina Sehlin MacNeil Omtvistade marker, föränderliga världar—Samernas och ursprungsbefolkningarnas relation till marken en tid av geopolitiska förändringar.

Gudrun Norstedt lea dutki Várdduos ja dutká movt sápmelaččat historjjálaččat leat ávkkástallan ja hálddašan luondduresurssaid. Son geahčada erenoamážit 1600- ja 1700-logu, go sápmelaččat ain ledje stuorimus álbmotjoavku eanaš osiin dain nu gohčoduvvon lappmarkain, ja dasa lassin ledje eanetlogus häradsrättiid lávdegoddeolbmáin. Dál bargá eanemusat dutkat nu gohčoduvvon bygde-sápmelaččaid, namalassii sápmelaččaid geat čađat orro lappmarkaid ja boazoguohtunguovlluid olggobeale. Maŋemus jagiid lea maiddái leamaš fárus fágarasttideaddji dutkanprošeavttas Integrering av traditionell och lokal kunskap för att förstå ett århundrade av ekosystemförändringar i Arktis, mas son ovttas ekologaiguin ja sosiologaiguin lea guorahallan movt duottarbiras váikkuhuvvo dálkkádatrievdamiin ja guohtumis. Dehálaš bealli analysain leat dat stuora rievdamat eanangeavaheamis mat leat dáhpáhuvvan čuovvumuššan nationálastáhtaid politihkas, erenoamážit go lea sáhka rájiidrasttideaddji boazodoalus.

Åsa Össbo lea dutki Várdduos ja bargá iešguđetlágan dutkanprošeavttain mat gehččet energiijabuvttadeami ja riidduid čadnon sámi guovlluid eanangeavaheapmái. Áigodagas gaskal 2025 ja 2030 lea son oassin dutkanprošeavttas KOSA – Konflikt eller samverkan? Lära av historien, spänningar och konflikter kring markanvändning i Sveriges arktiska region, mii lea ovttasbargu gaskal Luleju teknihkalaš universitehta, Johkamohki Ájtte – Svenskt fjäll och samemuseuma, Ubmi universitehta ja Lunda universitehta dutkiid. Son nákkáhalai 2014:s historjjás dutkamiin ruoŧŧelaš čáhcefápmohuksemiid birra boazodoalloguovlluin ja lea dan maŋŋel earet eará oahpahan sámi dutkama oahpuin. Su dutkan fátmmasta eamiálbmogiid dálá ja historjjálaš eanangeavaheami, luondduriggodateksploaterema ja energiijanuppástuhttima riidduid ja váikkuhusaid eamiálbmotguovlluin ja davviguovlluid boaittobealbáikkiin, ja eamiálbmogiid bargiidhistorjjá, erenoamážit Árktisis.

Kristina Sehlin MacNeil lea doseanta sámi oahpuin ja njukčamánu 1. b. 2026 rájes universitehtalektor Várdduos. Su dutkan guoská riidduide ja fápmogaskavuođaide mat váikkuhit eamiálbmogiidda, erenoamážit čalmmustahttá kultuvrralaš, struktuvrralaš, ekstratiiva ja laterála veahkaválddálašvuođa guoskevaš eamiálbmotservodagaide ja báikegottiide. Son lea ovdánahttán ja sisafievrridan extractive violence doahpaga lađastallat movt iešguđetlágan resursaviežžanvuogit čuhcet eamiálbmotservodagaide, ja son joatká ovdánahttit riidodutkama ovttas eamiálbmotservodagaiguin go guorahallá laterála veahkaváldima ja dan čanastumiid olgguldas bahkkemiidda servodagaide eamiálbmotkonteavsttain. Son jođiha ja oassálastá moanat dutkanprošeavttas. Okta dálá prošeakta laterála veahkaválddalašvuođas lea guovddáš oassi su barggus. Son lea maiddái dutkin prošeavttas Reassembling Democracy in Sweden: Trans-Disciplinary Research on Minority a universitehta Narratives, Civic Imagination, and Participatory Futures in Sweden and Beyond ovttas Linköpinga universitehta dutkiiguin, maid Vetenskapsrådet lea ruhtadan. Muđui lea son mieldutkin kanadalaš MinErAl (Knowledge Network on Mining Encounters and Indigenous Sustainable Livelihoods) nammasaš máhttofierpmádagas.

Várdduo—Centrum för samisk forskning lea Ubmi universitehta vuolde dutkanossodat mii bargá fágaidrasttideaddji ja riikkaidgaskasaš vugiin nannet ja ovdánahttit sámi ja iežá eamiálbmotdutkama. Guovddáš lea deaivvadanbáikin dutkiide ja doavttergráđahasaide iešguđet suorggis ja das lea lagas ovttasbargu sámi aktevrraiguin, organisašuvnnaiguin ja servodagaiguin. Várdduo ásahuvvui jagis 2000. Namma Várdduo mearkkaša “várri mas oaidná guhkás” ubmisámegillii ja govvida guovddáža ambišuvnna olahit fágaid ja riikarájiid rastá ja hábmet ođđa geahččanguovlluid sámi fáttát dutkamii.

Seminára 3
16:30–19:00 mánnodat skábmamánu 30. b. 2026
Stockholms konstnärliga högskola

Duoji historjá ja duodjeproseassa fámut

Duojár ja professor Gunvor Guttorm logaldallá duoji historjjás ja maid mearkkaša bargat jurdaga vuođul mas improvisašuvdna lea guovddáš oassin bargoproseassas. Dán bargovuogi vuođđun lea su iežas duddjon (hábmenproseassa), mas son guorahallá ávdnasiid mat oalgguhit su. Barggadettiin luondduávdnasiiguin lea improvisašuvdna oassin ovdánanbálgás ja loahpalaš boađus sáhttá spiehkastit guhkás álgovuolggalaš jurdagis. Ovdamearkan lea ládjogahpir (nu gohčoduvvon čoarvegahpir) ja dan siskkit huksehus, fierra. Manin heite geavaheames ládjogahpira, mii adnui beaivválaččat áigodagas 1700-logu rájes 1900-lohkui? Iežas improvisašuvdnabarggu bokte fierain suokkardallá son vástádusa ja čatná dan govddit duodjeoktavuođaide.

Gunvor Guttorm lea oasseáiggis duodjeprofessor Sámi allaskuvllas Guovdageainnus. Sus lea maiddái iežas fitnodat, GG Duodjikonsult. Iežas dutkamiin guovdilastá duoji dálááigge oktavuođain ja eamiálbmoga geahččanguovllus. Barggustis lea geahččalan ipmirdit dálá duoji ja duddjoma guorahaladettiin makkár sajádat ja mearkkašupmi das lea leamaš ja ain lea sámi servodagain. Duddjot ieš lea dehálaš oassi du dáiddalaš dutkamis.

Okta su ođđaseamos dutkanprošeavttain lei Architecture of Aroha (2024). Son lea maiddái dutkanprošeavttas Textile Heritage (2025–2030) maid Konstfack Stockholmmas jođiha. 2020 ja 2022 gaskkas lei prošeaktajođiheaddjin norggabeale Sámis Arctic Indigenous Arts and Design Archives prošeavttas mas ledje fárus ollu duojárat ja ásahusat eanaš osiin Sámis. Ovttas professor Harald Gaskiin lea leamaš doaimmaheaddjin ovdavázzi DuodjiReader (2022) nammasaš antologiijas. Jagis 2022 lei kuráhtorin Arctic Highways čájáhusas ovttas Dan Jåmain, Tomas Colbengtsoniin ja Britta Marakatt Labbain. Son lea maiddái leamaš Dieđut áigečállosa váldodoaimmaheaddji.

Stockholms konstnärliga högskola, SKH, doaimmaha oahpahusa ja dutkama sirkusa, dánsuma, filmma ja media, opera ja teáhtera siskkobealde. Viidodat dahká SKH erenoamáš birasin gos bures spesialiserejuvvon dáiddahámit gávnnadit ja ođđa ovdanbuktimat sáhttet ilbmat daid gaskkas. Dáiddalaš dutkan SKH:s atná vuolggasadjin dáiddalaš praktihka ja doaimmahuvvo geahččaladdamiin, praktiseremiin ja jurddašallamiin dáidagis, dáidagiin ja dáidaga bokte. Dutkan guorahallá movt dáidda sáhttá leat ávkin servodahkii, sihke iežas dihto fágasurggiid vuođul ja oktavuođas eará dáiddalaš ja dasa laktáseaddji surggiiguin.

Seminára 4
17:00, gaskavahkku ođđajagimánu 27. b. 2027
HDK-Valand, Göteborg

Dáidda ja eallin

Dáiddár Britta Marakatt-Labba muitala iežas dáiddárdoaimma birra ja movt dat lea albmanan dego oassin boazosámebearašeallimis.

Britta Marakatt-Labba, riegádan Ađevuomis ja orru dál Badje Sohpparis (goappašagat Girona gielddas ruoŧabeale Sámis), lea badjel vihttalot jagi leamaš okta dain eanemus mearkkašahtti sámi dáiddáriin. Dan rájes go beakkihii riikkaidgaskasaččat Kassela Documentas 2017:s gullá son dál maiddái Davvi-Eurohpá eanemus čalmmustahttojuvvon dáiddáriid gaskii. Dáidagiiddisguin govvida árgabeaivválaš doaimmaid, politihkalaš ja historjjálaš dáhpáhusaid ja mytologalaš motiivvaid. Máhcci govva lea máttaráhkus rukses ládjogahpiriin, mii lei dábálaš davvi- ja nuortasámi guovlluin gitta dassážii go girku 1800-logus gilddii dan atnimis.

Marakatt-Labba lea eanemus gulustuvvan iežas sággamiid dihte, muhto muitala maiddái muitalusaidis grafihkain, bácciiguin ja installašuvnnaiguin. Dego sámi juoigamisge váilu dávjá su muitalusain čielga álgu ja čielga loahppa. Panorámalaš eanadagat vilges várrečohkaiguin dahket duogáža bienalaš dáhpáhusaide mat oidnojit dan alde. Muhtin árra jearahallamis čilgii son ahte tekstiillat ledje dakkárat mat johtti boazosápmelaččain álo ledje fárus jahkásaš johtimiin, danin go daid lei álki bordit ja geasehit. Nu lea maiddái su tekstiillain vuolgga luonddus ja dohko dat gullet.

HDK-Valand lea Göteborga universitehta dáidda- ja hábmenallaskuvla, mas leat oahput hábmemis, filmmas, govvemis, friddja dáidagis, dáiddaduojis, girjjálašvuođa jorgaleamis ja govva- ja duddjonoahpaheaddjeoahppu. Dutkan lea guovddáš oassi doaimmas ja badjelaš guokte logijagi lea HDK-Valand ovdánahttán viiddis birrasa sihke dáiddalaš dutkamii ja pedagogalaš dutkamii govva- ja duodjesuorggis. Ovttas Högskolan för scen och musik-ásahusain, mii nugo HDK-Valand ge gullá Göteborga universitehta dáiddalaš fakultehtii, jođiha allaskuvla Davviriikkaid stuorámus dáiddalaš dutkanskuvlla. Dutkanbiras lea fágaidrasttideaddji, eksperimentála ja riikkaidgaskasaččat orienterejuvvon. Dutkan lea organiserejuvvon njealji jovkui fáttáid vuođul vai ovddida fáttáid- ja fágaidrasttideaddji ovttasbarggu: politihkka, praktihkat ja almmolašvuohta; ekonomiijat, organiseren, árvu ja bargu; biras, ekologiija ja dálkkádathástalusat; ja ávnnaslaš ja eksperimentála estetihkat. Ollu ovddeš ja dálá dutkanprošeavttat guoskkahit jearaldagaid eamiálbmot epistemologiijaid, duoji ja dáidaga birra, main Sápmi erenoamážit čalmmustahttojuvvo.

Seminára 5
17:00 duorastaga guovvamánu 4. b. 2027
Tjállegoahte Författarcentrum Sápmi, Johkamohkki

Johan Turi muitalus sámi skuvlavázzima birra – lávkkit sámi epistemologiijai

Pedagogihka professor emerita Asta Mitkija Balto logaldallá sámi oahpahusa birra ja sápmelaččaid rahčamušain oažžut eanet dadjamuša oahpahusa sisdoalu hárrái 1900-logu álggu rájes. Duohtan dahkat albma sámi skuvlla – skuvla mii gáhtte ja gaskkusta sámi árvvuid – lea ain riidduvuloš.

Duohtavuođa- ja soabadankommišuvnnat Norggas, Ruoŧas ja Suomas leat čielggadan daid vahágiid maid sápmelaččat vásihedje go sin giella, kultuvra ja identitehta dulbmojuvvui. Dál leage deháleappo go goassege ahte oahpahus- ja kulturorganisašuvnnat leat veahkkin lokteme diđolašvuođa ja máhcahit dan mii lea manahuvvon. Girjjistis 1910:s čalmmustahttá Johan Turi movt skuvllat oahpahedje mánáid ii-sámi geahččanguovllus ja buhttejedje, Turi oaivilis, sámi luonddu maid ledje riegádeamis ožžon amas árvvuiguin. Assimileren ja koloniseren maid Turi čilgii joatká ain odne ja váikkuha ollu ahkejoavkkuid. Loahpahit koloniserema siskkilda bidjat sámi máhtu, giela ja árvvuid guovddážii – ođđasit oahppat movt leahkit sápmelaš.

Asta Mitkija Balto lea riegádan 1948:s Kárášjogas norggabeale Sámis. Son bajásšattai dáložis gos elle das maid ožžo luonddus: guolástemiin, bivdduin ja murjemiin. Sogas ledje maiddái bohccot. Go čiežajahkásažžan álggii internáhtaskuvlii de ii máhttán dárogiela. Son lea eadni bárdnái ja niidii ja lihkolaš áhkku. Balto loahpahii oahpus Oslo universitehtas jagis 1986 ja virgáduvvui dutkin Sámi instituhttii (Nordisk Samisk Institutt), instituhtta maid sápmelaččat jođihedje sápmelaččaid váste. Áigodagas 1989–1994 lei Sámi oahpahusráđi direktevra, mii doaimmai norgga oahpahusministara vuolde. 2015 rádjái lei son iešguđet áigodagain rektorin, prorektorin, lektorin, veahkkeprofessoran ja doseantan Sámi allaskuvllas Guovdageainnus.
Jagiin 2014 ja 2024 válljejuvvui oassálastit Aha Pūnana Leo giellaprográmma akrediteremis Hawaiis ovttas eamiálbmot professoriiguin miehtá máilmmi. 2024 rájes lea sus maiddái ráđđeaddi virgi etihkas BIRGEJUPMI nammasaš HORIZON EU dutkan- ja innovašuvdnaprošeavttas. WINU (International Indigenous University) lea nammadan su ávvudoavttirin go eallinagi lea bargan sámi ja eará eamiálbmogiid oahpahusa ovddas. Barggus bokte ealáskahttit sámegiela ja eará eamiálbmotgielaid ja -kultuvrraid lea son nanneme olbmuid čeavláivuođa ja iešdovddu, ja ovdánahttime sámi dutkama ja máhttobuvttadeami eanet intellektuála iešmearrideami guvlui.

Tjállegoahte—författarcentrum Sápmi lea gávnnadanbáiki sámi girjjálašvuhtii, muitaleapmái ja kultuvrii. Doaibma bargá nanusmahttit ja čalmmustahttit juohkelágan sámi girjjálašvuođa ja hábmet buoret eavttuid sámi jienaide girjjálašvuođasuorggis. Bargobájiid, kurssaid, ságastallamiid, lágidemiid, resideanssaid ja čálliidgaskkusteami bokte duddjo Tjállegoahte vejolašvuođaid sihke hárjánan ja ođđa muitaleddjiide. Doaibma lea Sámis ja dan olggobeale, ja hukse fierpmádagaid ja ovttasbargguid giella- ja riikarájiid rastá. Johkamohkis doaimmaha Tjállegoahte girjjálašvuođaviesu man ambišuvnnat leat vuolidit šielmmá sámi girjjálašvuhtii ja addit muitalusaide, muitaleapmái ja muitaleaddjái fysalaš ruovttu.

Seminára 6
18:00 duorastaga njukčamánu 18. b. 2027
Hägerstensåsens medborgarhus, Stockholm

Guhtta jagi maŋŋel Girjásduomu: Movt lea dilli dál?

Boazovázzi ja Sámiid Riikkasearvvi ságadoalli Matti Blind Berg muitala beakkán Girjásduomu birra ja otná hástalusaid. Jagi 2020 Girjásduopmu, mas Girjásčearru vuittii stáda vuostá ja oaččui mearridanvuoigatvuođa guolásteami ja fuođđobivddu badjel iežaset guovllu siskkobealde, lea ovdamearka mii lea sihke ávvuduvvon ja boktán digaštallama. Movt lea dilli dál, guhtta jagi maŋŋel duomu? Mat leat čielga váikkuhusat ja makkár orru boahtteáigi?
Matti Blind Berg áiggis Girjásčearu ságadoallin ožžo sii mieđáhusa jearaldagas beassat mearridit guolásteami ja fuođđobivddu badjel čearu guovllu siskkobealde. Alimus rievtti duopmu dadjá ahte Girjásčearus, ii fal stáhtas, lea doloža rájes geavaheami prinsihpa doarjagiin vuoigatvuohta mearridit goas, movt ja gii sáhttá doaimmahit fuođđobivddu ja guolásteami čearu eatnamiin. Dat mielddisbuktá earet eará ahte Girjásčearru sáhttá ráddjet bivddu ja guolásteami hearkkes áigodagain, ovdamearkka dihte guottetáigge miessemánus ja mearkunáigge suoidnemánus. 2020 rádjái lei Leanastivra mii attii lobi bivdimii ja guolásteapmái, muhto duomu rájes lea čearru ieš dahkan daid mearrádusaid. Duopmu lea ovdamearkan eará áššiide ja lea dahkan ahte eanet čearut leat áššáskuhttán stáhta seamma jearaldagas. Dássážii eai leat goit eanet duomut dieđihuvvon.

Matti Blind Berg lea boazoeaiggát Girjásčearus ja Sámiid riikkasearvi/Svenska samernas riksförbund (SSR) ságadoalli. Son orru Buolžžas Girona gielddas ja su máttut leat Girjása čearus gos son lea leamašan ságadoallin. Iešguđet áigodagain lea leamaš Sámedikkis Samelandspartieta ovddas, mii lea SSR politihkalaš suorgi.

Hägerstensåsens medborgarhus lea kulturviessu, álbmotviessu ja okta Stockholmma stuorimus čoahkkananviesuin. Deike čáhket álbmotoahput, searvvit ja kultuvra, ja juohke vahkku atnet duháhiid ovttaskas olbmot, searvvit ja joavkkut viesu. Doaibma fátmmasta visot báikkálaš rádio, šáhkkaklubbaid ja ealáhatservviid rájes girjjálašvuođaságastallamiidda, dáidagiidda ja dánsunkurssaide sihke njuoratmánáide ja eallilan olbmuide. Ambišuvdna lea hábmet ekovuogádaga sosiála, dáiddalaš ja pedagogalaš doaimmain mat nannejit nubbi nuppi ja láhčet saji ságastallamiidda ja jurddašallamii. Doaibma bargá maiddái leat ávkin sihke lagasguovllu ja gávpoga demokratiseremis.

Seminára 7
17:30 Duorastaga cuoŋománu 22. b. 2027
Kin dáládáidaga dávvirvuorká

Jahkebeali maŋŋel Duohtavuođakommišuvnna váldoraportta: Mii dáhpáhuvvá dál?

Universitehtalektor ja sámi filosofiijadoavttir Krister Stoor logaldallá das mii lea dáhpáhuvvan dan jahkebealis mii lea gollan dan rájes go Duohtavuođakommišuvdna sámi álbmoga váste almmuhii váldoraporttas, ja das mii dál lea vuordimis. Makkár positiiva ja negatiiva váikkuhusat sáhttet raporttas leat sápmelaččaide ruoŧabeale Sámis? Ja buktá go dat soabadeami?
Spiehkasteapmin ollu eará sullasaš kommišuvnnaide ii leat “soabadan” sátni kommišuvnna namas. Sámediggi celkkii goitge ovdandivudettiin kulturdepartementii ahte soabadanproseassa galgá čuovvut barggu, eavttuin ahte kommišuvnna ávžžuhusat čađahuvvojit.

Krister Stoor, Orusjogas, lea universitehtalektor ja sámi filosofiijadoavttir Ubmi universitehta ásahusain Samiska studier ja Várdduos – Centrum för samisk forskning. Son berošta das movt muitalusat juigosiin ja eará njálmmálaš árbevieruin ođđasit ilbmet otná oktavuođain. Eahpeávnnaslaš kulturárbi servodatfápmun lea su dutkanguovlu ja das fátmmasta sihke juoigama ja njálmmálaš muitaleami.